Ադրբեջան

  1. Բնութագրեք Ադրբեջանի աշխարհագրական դիրքը:  Ադրբեջան հանրապետություն Սահմանակցում է Հայաստանի Հանրապետությանը և Արցախի Հանրապետությանը արևմուտքում, Վրաստանին հյուսիս արևմուտքում, Ռուսաստանի Դաշնությանը հյուսիսում և Իրանի Իսլամական Հանրապետությանը հարավում։ Ադրբեջանական Հանրապետության կազմի մեջ է մտնում նաև Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունը, որը սահմանակցում Հայաստանի Հանրապետությանը, Իրանին և Թուրքիայի (7 կմ լայնությամբ միջանցքով)է Հարավային Կովկասում և գտնվում է Կասպից ծովի արևմտյան ափամերձ շրջանում։
  2. Ի՞նչ դեր ունի Ադրբեջանը հվ-արմ Ասիայում: Ադրբեջանի դերը, ոչ միայն հվ-արմ Ասիայում,այլ ամբողջ աշխարհում կայանում է նրանում, որ նայելով համաշխարհային հանրության դեմքին ստում է, թալանում է, սպանում է,գլխատում է անմեղ մարդկանց:
  3. Որո՞նք են Ադրբեջանի զարգացման նախադրյալները: Ադրբեջանը, լինելով ցարական Ռուսաստանի, իսկ այնուհետև՝ ԽՍՀՄ-ի մասը, իր բարենպաստ աշխարհագրական դիրքի ու բնական հարուստ պաշարների շնորհիվ դարձել է ինդուստրիալ-ագրարային երկիր։Հաշվի առնելով Ադրբեջանի տնտեսության զարգացման դինամիկան՝ երկիրը բաժանված է 10 տնտեսական շրջանների ;Բազմաթիվ արդյունաբերական ձեռնարկություններն արտադրում են պողպատ, տարբեր մեքենաներ ու հաստոցներ, սինթետիկ կաուչուկ, ավտոդողեր, քիմիական նյութեր և այլն։ Սննդի արդյունաբերության ճյուղերից առավել աչքի են ընկնում մրգի և ձկան պահածոների արտադրությունն ու գինեգործությունը։ Զարգացած է նաև գորգագործությունը։ Գյուղատնտեսության մեջ մշակում են բամբակենի, ծխախոտ, թեյ, ձիթենի, ցիտրուսներ, հացահատիկային բույսեր։ Նախալեռնային շրջաններում տարածված է խաղողագործությունը։ Ամենուրեք կան պտղատու այգիներ (առավել տարածված պտուղներն են նուռը, նուշը, թուզը, սերկևիլը)։ Անասնապահության գլխավոր ճյուղը ոչխարաբուծությունն ու տավարաբուծությունն են։ Զարգացած է ձկնորսությունը (հատկապես՝ թառափի և սաղմոնի)։ Վիթխարի է Կասպից ծովի նշանակությունը երկրի տնտեսության համար, որը ողողում է երկրի ամբողջ արևելյան ափը։ Այն էժան տրանսպորտային միջոց է, ջրերը պարունակում են միլիոնավոր տոննա տարբեր աղեր, հարուստ է նավթի և գազի պաշարներով, արժեքավոր ձկնատեսակներով (Կասպից ծովին բաժին է ընկնում թառափի համաշխարհային որսի ավելի քան 80%-ը)։
Advertisements

Չափ ու քանակի պարագա

  • Կապույտ երեկոն այնքան խաղաղ է:
  • Լճափից արևը երկու անգամ է երևում:

Բայական անդամի այն լրացումը, որը ցույց է տալիս գործողության կատարման չափը, աստիճանը, կոչվում է չափ ու քանակի պարագա (ինչքա՞ն, որքա՞ն):

 

Գտի՛ր չափ ու քանակի պարագաները:

  • Մայր ու որդի շատ երկար զբոսնեցին:
  • Փայտփորիկն անընդհատ կտցահարում էր ծառը:
  • Ոսկե շղթան արժեր հազար դոլար:
  • Փոքրիկը շատ էր սիրում պաղպաղակ և երբեք չէր հրաժարվում դրանից:
  • Այդ երեկո ծերունին բնավ չխոսեց:

 

Կետերի փոխարեն գրի՛ր չափ ու քանակի պարագաներ:

  • Քաղաքացիները ժամերով ինչքա՞ն փակեցին փողոցները:
  • Լողորդը երկու րոպե շունչը պահում էր ջրի տակ:
  • Մենք շատ զարմացանք՝ տեսնելով ջունգլիի բնակիչներին:
  • Հանիբալի զորքը մեկ ամբողջ շաբաթ կանգ առավ Ալպերի բարձունքում:
  • Մարագների դռները ամբողջ գարուն կանաչել են:

 

Շարահյուսորեն վերլուծիր նախադասությունը:

  • Այնտեղ՝ ժայռի վրա, Դարեհի քանդակագործները մի հուշարձան թողեցին, որին ավելի քան երկու հազար տարի ոչ մի մարդ չկարողացավ հասնել:

Տեղի պարագա- Այնտեղ՝ ժայռի վրա

Բացահայտիչ-ժայռի վրա, Դարեհի

Ենթակա-մարդ

Ստորոգիալ- թողեցին, չկարողացավ հասնել

Հատկացուցիչ-ոչմի

Ուղիղ խնդիր-հուշարձան

Չափ ու քանակի պարագա- ավելի քան

Ժամանակի պարագա- երկու հազար տարի

Դերբայական դարձվածները դարձրու՛ երկրորդական նախադասություններ:

  • Ամեն ինչ պատրաստի ստանալիս վաստակի ծանրությունը չեն զգում: Վաստակի ծանրությունը չեն զգում ամեն ինչ պատրաստի ստանալու դեպքում:
  • Ծնող դարձողը նոր միայն հասկանում է ծնողի հարգը: Ծնողի հարգը հասկանում ես ծնող դարնալուց հետո:
  • Համառել շարունակելու դեպքում մեր մեջ ամեն ինչ կվերջանա:Մեր մեջ ամեն ինչ կվերջանա, եթե դու շարունակես համառել:
  • Մի մարդու ոտքերն աստծու մոտ գնացին՝ գանգատ անելու:Մի մարդու ոտքերն աստծու մոտ գնացին տանելու համար:
  • Կենսուրախ մարդ լինելու պատճառով նրան բակում շատ էին սիրում: Նրան բակում շատ էին սիրում կենսուրախ մարդ լինելու պատճառով:

 

Կետադրի՛ր:

  1. Նետը շարժվում է աղեղալարի հաղորդած ուժով, իսկ ճշմարտությունը՝ գիտելիքով:
  2. Բոլոր անհրաժեշտ գիտելիքները կարող ենք ստանալ՝ ուսումնասիրելով արտաքին աշխարհի առարկաներն ու երևույթները:
  3. Ում օտար է այդ հույզը՝ ով կորցրել է զարմանալու ունակությունը, նրան կարելի է մեռած համարել:
  4. Անասունը, մթերքն ու մորթեղենը, որպես փող հարմար չէին, որովհետև շուտ էին փչանում և մարդիկ վնաս էին կրում:
  5. Այնպես պատահեց, որ մուկն իսկապես հատուցեց առյուծին՝ փրկելով նրա կյանքը:

Նպատակի պարագա

  • Աղջիկները գնացին աղբյուրը՝ ջրի:
  • Շտապում էի՝ սեղմելու այդ մեծ բարեգործի ձեռքը:

Բայական անդամի այն լրացումը, որը ցույց է տալիս գործողության կատարման նպատակը, կոչվում է նպատակի պարագա (ինչի՞ համար, ի՞նչ նպատակով):

 

Գտի՛ր նպատակի պարագաները:

  • Հանուն հայրենիքի նա պատրաստ էր կյանքը զոհաբերել:
  • Նրանք հանդիպեցին վեճը հարթելու նպատակով:
  • Նա հանձնվեց իշխանություններին հանուն իր ընտանիքի ապահովության:
  • Չարժե այդ մանրուքի համար գնալ-հասնել աշխարհի ծայրը:
  • Գնացել-կանգնել էր ճանապարհի վրա՝ եկող-գնացողի հետ մի քիչ զրույց անելու:

 

Կետադրությունը:

  1. Գյուղացիներից ոմանք վազում էին բանջարանոցները վերջին դդումները հավաքելու համար:
  2. Գյուղացիներից ոմանք վազում էին բանջարանոցները՝ վերջին դդումները հավաքելու:
  3. Գյուղացիներից ոմանք վազում էին բանջարանոցները, որ (որպեսզի) վերջին դդումները հավաքեն:

Կետերի փոխարեն գրի՛ր նպատակի պարագաներ – կապերով (համար, հանուն, նպատակով), առանց կապերի, երկրորդական նախադասությամբ:

  • Ադամը շնչասպառ վազում էր ժամանակին հասնելու համար ինչի՞ համար:
  • Վեպի հերոսները կառուցում են տիեզերանավ տիեզերք հասնելու նպատակով ի՞նչ նպատակով:
  • Ամբողջ օրը շրջեցինք երկրին ծանոթանալու համար ինչի՞ համար:
  • Կանգնել էր պատուհանի տակ նրան հետևելու նպատակով ի՞նչ նպատակով:
  • Հյուրերի բազմությունը շարժվեց դեպի դահլիճ համերգը ունկնդրելու նպատակով  ի՞նչ նպատակով:

 

Շարահյուսորեն վերլուծիր նախադասությունը:

  • Լարվածությունը թուլացնելու ամենահեշտ միջոցը հյուսելն է, որի ժամանակ մարդ կենտրոնանում է թելի ու նախշի վրա՝ կամաց-կամաց կտրվելով իրեն անհանգստացնող մտքից, մտածելով արդյունքի մասին:

Ենթակա- մարդը,

ստորոգիալ- կենտրոնանում է

ձևի պարագա- կամաց-կամաց

ուղիղ խնդիր- թելի ու նախշի վրա

 

Երկրորդական նախադասությունները դարձրո՛ւ դերբայական դարձվածներ:

  • Գիտնականները փորձերով ապացուցել են, որ աղավնիներն օժտված են հիանալի հիշողությամբ: Ըստ գիտնականների աղավնիներն օժտված են հիանալի հիշողությամբ:
  • Անգլիայում հրատարակվել է հայտնի մարդկանց ցուցակը, որոնք գրել են ձախ ձեռքով: Ձախ ձեռքով գրող հայտնի մարդկանց ցուցակը հրատարակվել է Անգլիայում:
  • Կա ձմեռվա ճանապարհ, որ անցնում է արևկող տեղերով: Արևկող տեղերով անցնող ձմեռաին ճանապարհ կա:
  • Մանուկները գնում են ծանոթ արահետով, որովհետև մյուս կածանները նրանց անծանոթ են ու երիկյուղալի: Մանուկները գնում են ծանոթ արահետով, մյուս կածանների նրանց անծանոթ ու երիկյուղալի լինելու պատճառով:
  • Այն օրից, երբ գյուղ էր եկել, անցել էր ուղիղ մեկ ամիս: Ուղիղ մեկ ամիս էր անցել ինչ նա եկել էր գյուղ:

 

Կետադրի՛ր:

  1. Եթե բոլորը քեզ նման մտածեին՝ աշխարհն այսպիսին չէր լինի:
  2. Այդ կղզին կատարյալ դրախտ կարելի էր դարձնել, որովհետև հորդաբուխ աղբյուրներ կային այնտեղ:
  3. Ինչ անելս չիմանալով՝ ես լուռ շվարած նայում էի նրան:
  4. Հարուստ մազերը փռվել էին ուսերին և թիկունքին՝ նրան տալով գիշերային ոգու կերպարանք:
  5. Սոնան՝ ձկնորսի դուստրը, գլխիկոր մոտեցավ, ցած իջավ նավակի մեջ ու նրանք սլացան ջրերի վրայով: 

Պայմանի պարագա

Պայմանի պարագա

Քո մերժման դեպքում նրանք կհայտնվ են անելանելի դրության մեջ: Եթե դու մերժես, նրանք կհայտնվ են անելանելի դրության մեջ:
Մնացի տանը պարապելու պայմանով:

Բայական անդամի այն լրացումը, որը ցույց է տալիս գործողության կատարման պայմանը, կոչվում է պայմանի պարագա (ո՞ր դեպքում, ի՞նչ պայմանով):

 

Գտի՛ր պայմանի պարագաները:

Բարձր գնահատական ստանալու դեպքում կարժանանամ ծնողներիս գովասանքին:
Եթե շուտ հասնեին, կկանխվեր այդ անասելի ողբերգությունը:
Ջերմուկ կարող ենք մեկնել տնօրենից թույլտվություն վերցնելու պայմանով:
Նման դեպքում միշտ հարցը վճռվում է հօգուտ մեծամասնության:
Վերջին խոսքը տրվեց նրան ճշմարտությունն ասելու պայմանով:

 

Կետերի փոխարեն գրի՛ր պայմանի պարագաներ:Ավելացրած պարագաները դարձրու երկրորդականնախադասություն:

Ջրհորից սառը ջուր կհանենք անհրաժեշտության դեպքում (ո՞ր դեպքում):
Նա փրկեց փոքրիկին զգույշ լինելու պայմանով (ի՞նչ պայմանով):
Թոռան գալը տատին կուրախացնի երկար չտեսնելու դեպքում (ո՞ր դեպքում):
Ես կհանդիպեմ նրան հարցեր քննարկելու պայմանով (ի՞նչ պայմանով):
Նա հեռացավ վերադառնալու պայմանով (ի՞նչ պայմանով):

 

Շարահյուսորեն վերլուծիր նախադասությունը:

Արագածի կատարին արտասուքից լիճ է գոյանում, իսկ  Մասիսի վրա մինչև օրս մարդու չի հաջողվում բարձրանալ։

Արագածի կատարին-հատկացուցիչ

կատարին- տեղի պարագա

արտասուքից- անջատման պարագա

լճի-տեղի պարագա

Մասիսի վրա- տեղի պարագա

Մինչև օրս-ժամանակի պարագա

 

Երկրորդական նախադասությունները դարձրո՛ւ դերբայական դարձվածներ:

Երբ Պեդրոն տխրում էր, մտնում էր իր տակառը: Պեդրոն տխրելիս մտնում է իր տակառը: 
Եթե ուղևորությունը կատարվի նավով ու գնացքով, մոտ երեսուն օր պետք կլինի: Նավով ու գնացքով ուղևորելիս, մոտ երեսուն օր պետք կլինի: 
Երբ հերթական զոհերին են տանում հրեշի մոտ, նրանց միանում է թագավորի տղան: Հերթական զոհիերին տանելիս հրեշի մոտ, նրանց է միանում թագավորի տղան: 
Որքան զարմացավ նա, երբ անտառը բոլոր կողմերից գյուղերով շրջապատված անտառում եղջերուներ տեսավ
Միշտ հնարավոր չէր լինում գտնել կամ որսալ այն կենդանուն, որը մեզ հարկավոր էր
Եթե կրկին անդրադառնանք ոչնչացված կենդանիների ցուցակին, կնկատենք առանձնապես տագնապալի միհանգամանք: Կրկին անդրադառնալիսոչնչացված կենդանիների ցուցակին, կնկատենք առանձնապես տագնապալի միհանգամանք:

Կետադրի՛ր:

1. Երբ եկավ մեզ մոտ՝ պստլիկ քոթոթ էր, որսկան շան չափ:
2. Պրոֆեսոր Պիկարի որդին՝ Ժան Պիկարը իջավ օվկիանոսի ամենախոր անդունդը՝ մարիանյան իջվածքը:
3. Իրար փարվելով երկու զուլալ գետ՝ հենց տաճարի ոտքերի տակ, ձորի մեջ՝ ավելի էին զուլալվում:
4. Նա մազերս քաշեց՝ ծիծաղելով, կրկին տեղ բռնեց գահավորակի վրա՝ իմ առաջ:
5. Հորիզոնի տակ՝ գունատ մշուշը, որպես հսկայակա անպատան՝ մեղմորեն իջնում և պարուրում էր հանգչող բնությունը:

Домашнее задание

Упр.27

Наступила позднаяя осень. Вчера резко дул  холодный ветер. Разноцветные листья летают в воздухе. Я люблю листопад.

Домашнее задание: упр 27 ( учебник) и составить предложения, в которых бы были вопросительные слова:  Почему? Зачем?Где? Куда? Какая? Отчего? О ком?

Что? Кому? Который? Чья? Какие? В чeм?

Она не понимала, почему ей так хотелось получить хоть каплю внимания со стороны этого незнакомца.

Зачем тебе ехать с этими парнями куда-то.

А где конюшни — непонятно.

А там,куда мы направляемся, другой ключ.

Но у меня есть другая версия, и вот какая.

И знаете ли, отчего так звучны гонги во храмах?

Я больше не мог думать ни о ком, кроме неё.

Получить то, что может стать для него ключом к успеху.

Те, кто действительно невиновен, смогут выйти из проблем с гордо поднятой головой.

Лейле, с которой он беседовал несколько недель назад, это не шло.

Как говорится, знает кошка, чьё мясо съела.

Вот только в какую игру, я не поняла.

Где причина, в чём дело?

Hometask

Grammar 1

You answered 10 tasks out of 10 correctly. That is 100%.

  1. John is writing a letter.
    What is John writing?

  2. She walks home from school.
    Who walks home from school?

  3. The children are sitting in the garden.
    Where are the children sitting?

  4. Peter runs with his dog on Sundays.
    When does Peter run with his dog?

  5. My rabbit has a cage in the garden.
    What does my rabbit have in the garden?

  6. They go to work by bus.
    How do they go to work?

  7. David likes cats because they are nice.
    Why does David like cats?

  8. Jenny isn’t sleeping late today.
    Who isn’t sleeping late today?

  9. We are going to the cinema.
    Where are we going?

  10. I’m leaving now.
    When are you leaving?

Grammar 2

Your results

You answered 10 tasks out of 10 correctly. That is 100%.

  1. She never cleans the van.
    What does she never clean?

  2. Kim and Tina are playing ball in the garden.
    What are Kim and Tina playing in the garden?

  3. They are running home.
    Where are they running?

  4. Mr Johnson has been living in Montreal for ten years.
    Who has been living in Montreal for ten years?

  5. Anne likes her new job very much.
    How does Anne like her new job?

  6. The Barnes are planning a trip to Norway.
    Where are the Barnes planning a trip?

  7. The shop will be closed until next month.
    How long will the shop be closed?

  8. Beverly usually gets up at 6.30 am.
    When does Beverly usually get up?

  9. He can’t meet Sharon because she is very ill.
    Why can’t he meet Sharon?

  10. Every evening Steven listens to his new CDs.
    Who listens to his new CDs every evening?

    Grammar 3

    Your results

    You answered 10 tasks out of 10 correctly. That is 100%.

    1. She is opening a present.
      What is she opening?

    2. The boys are hiding under Tom’s bed.
      Where are the boys hiding?

    3. My sister prefers porridge for breakfast.
      Who prefers porridge for breakfast?

    4. On Thursday Jack has German, history and maths.
      What does Jack have on Thursday?

    5. Yesterday Carol and Jane went to the swimming pool.
      When did Carol and Jane go to the swimming pool?

    6. The plane is landing at the airport.
      Where is the plane landing?

    7. The telephone is ringing .
      What is ringing?

    8. Sarah has to stop because of a security check.
      Why does Sarah have to stop?

    9. Andrew’s new mountain bike costs €1000.
      How much does Andrew’s new mountain bike cost?

    10. At sunset Peter is walking along the beach .
      Who is walking along the beach at sunset?

Պատճառի պարագա

Պատճառի պարագա

Հուզմունքից (ինչի՞ց, ինչի՞ պատճառով)այտերը կարմրել էին:
Ապրուստի ուրիշ միջոց չունենալով (ինչո՞ւ, ինչի՞ պատճառով)՝ ծերունին սենյակը վարձով էր տալիս:

Բայական անդամի այն լրացումը, որը ցույց է տալիս գործողության պատճառը, կոչվում է պատճառի պարագա: 

 

Գտի՛ր պատճառի պարագաները:

Տիկինը սարսռաց սեփական մտքից:
Մեր մոլորակի կենդանիները զանգվածաբար ոչնչացելեն կլիմայի փոփոխության պատճառով:
Փորձարարները զղջում էին, որ կանգ առան կես ճանապարհին:
Նա բոլորովին չէր վախենում, որ իրեն չեն հասկանա:
Բոլորի հայացքներն ուղղվեցին նավի կողմը, քանի որ այն անսպասելի հայտնվեց։

 

Կետերի փոխարեն գրի՛ր պատճառի պարագաներ:

Շների ծառայությունների մասին պետք է խոսել (խուսափելու համար):
Ոչ մի հնար չօգնեց (խնդրի լուծմանը):
Լճում ձկների տեսակները շատացել են (լճի պայմանների բարենորոգման պատճառով):
Նա աշխատանքից դուրս եկավ (ուշացման պատճառով):
Երեխաները (ուսուցչուց) կաշկանդվում էին:

 

Շարահյուսորեն վերլուծիր նախադասությունը:

Գետերի հոսանքում ձուկն ազատ երթևեկելու հնարավորություն չունի, քանի որ ամենուրեք սեփականատերերի կողմից դրված են ջրմուղ սարքեր ուկայաններ:
Ենթակա- ձուկը
Ստորոգիալ- երթևեկելու
Տեղի պարագա- գետը
  • Երկրորդական նախադասությունները դարձրո՛ւ դերբայական դարձվածներ:
Քանի որ լույսը շատ էր, ձկները խորն էին իջել: Լույսի շատ լինելու պատճառով, ձկները խորն էին իջել:
Երեկոն շատ խաղաղ էր, որովհետև մեքենաներ չկային: Մեքենանաեր չլինելու պատճառով, երեկոն շատ խաղաղ էր: 
Խանութն արդեն երկար ժամանակ փակ էր, քանի որ հարկերը չէր մուծել: Հարերը չփակելու համար, խանութն արդեն երկար ժամանակ փակ էր: 
Հրամանները շատ արագ էին կատարվում, քանի որ նրանցից էր կախված հայրենիքի ճակատագիրը
Մեծ գիտնական Նյուտոնը քիչ աշակերներ է ունեցել, որովհետև սիրում էր մենակ աշխատել:

Մենակ աշխատել սիրելու պատճառով, մեծ գիտնական Նյուտոնը քիչ աշակերներ է ունեցել: 

 

Կետադրի՛ր:

1. Նրանց մարմինը համեմատաբար կարճ է, վիզը երկար:
2. Մորթին ամռանը շիկակարմիր է, ձմռանը՝ գորշ:
3. Ուղտապանները կերակրում են իրենց ուղտերին և անվերջ շոյում, փայփայում նրանց:
4. Սևանում համեմատաբար բարվոք է սիգ ձկան վիճակը, որը դրսից՝ ռուսական Լադոգա և Չադ լճերից բերվել է՝ Հայաստան:
5. Որպես սառն անուշեղեն չինացիները գործածել են ձյունը՝ լիմոնի, նարնջի կտորների ու նռան հատիկների հետ խառնած: